Trafik kazası sonrası meydana gelen bedensel zarar veya ölüm nedeniyle oluşabilecek maddi tazminatın belirlenmesi, yalnızca bir formüle rakamların yazılmasından ibaret değildir.
Tazminat hesabında kişinin yaşı, geliri, kusur durumu, sürekli sakatlık oranı, çalışma ve yaşam süresi, kaza tarihi, varsa geçici iş göremezlik dönemi, destek ilişkileri ve hesaplamada kullanılacak yöntem gibi birçok teknik veri birlikte değerlendirilir.
Bu nedenle benzer şekilde yaralanmış veya aynı yaşta olan iki kişinin tazminat tutarı birbirinden farklı olabilir.
Mevlana Aktüerya Hesaplama hizmeti; trafik kazası geçiren kişilerin ve avukatlarının dosyadaki maddi zarar hesabını oluşturan verileri teknik açıdan incelemek, farklı hesaplama sonuçlarının nedenlerini ortaya koymak ve sigorta şirketi tarafından yapılan hesaplamaların kontrol edilmesine yardımcı olmak amacıyla sunulmaktadır.
Hesaplama yapılırken yalnızca ortaya çıkan sonuç rakamına değil, o rakama hangi veriler ve hangi hesap yöntemi kullanılarak ulaşıldığına bakılır.
Trafik kazası sonucunda kişinin sürekli sakat kalması veya hayatını kaybetmesi halinde maddi zararın parasal karşılığının belirlenebilmesi için aktüeryal hesaplama yapılması gerekebilir.
Ancak aktüerya hesabının sonucu birçok değişkene bağlıdır.
Örneğin sürekli sakatlık dosyalarında;
sonucu etkileyebilir.
Ölümlü trafik kazalarında ise bunlara ek olarak;
gibi unsurlar da değerlendirmeye girer.
Bu nedenle yalnızca yaş ve maluliyet oranı kullanılarak yapılan basit hesaplamalar, dosyanın gerçek teknik yapısını her zaman ortaya koymaz.
Trafik kazasını yeni geçirmiş ve henüz sağlık kurulu raporunu almamış bir kişinin nihai sürekli sakatlık tazminatının kesin olarak hesaplanması mümkün olmayabilir.
Çünkü hesaplamanın önemli değişkenlerinden biri olan sürekli sakatlık oranı henüz kesinleşmemiş olabilir.
Ancak mevcut bilgiler üzerinden ön değerlendirme ve senaryo hesabı yapılabilir.
Örneğin;
üzerinden dosyanın aktüeryal yapısı incelenebilir.
Bu çalışma kesin tazminat sonucu anlamına gelmez. Amaç, kişinin dosyasındaki değişkenlerin tazminat hesabını nasıl etkileyebileceğini anlamasına yardımcı olmaktır.
Nihai hesaplama; sağlık kurulu değerlendirmesi, kusur durumu ve dosyaya uygulanması gereken diğer teknik veriler ortaya çıktıkça güncellenmelidir.
Trafik kazası sonucunda kişide kalıcı bir fonksiyon kaybı meydana gelmişse, bu durumun gelecekte oluşturacağı ekonomik zarar aktüeryal hesaplamaya konu olabilir.
Hesaplamada sağlık kurulu raporundaki oran tek başına yeterli değildir.
Sürekli sakatlık hesabında temel olarak;
yaş + gelir + sürekli sakatlık oranı + kusur durumu + yaşam süresi + aktif/pasif dönem + uygulanacak hesap yöntemi
birlikte değerlendirilir.
SEDDK'da yayımlanan Trafik Sigortası Genel Şartlarının mevcut Ek-3 düzenlemesinde, sürekli sakatlık hesabının zarar gören kişinin bireysel özelliklerine göre yapılması; mevcut metindeki hesap esaslarında TRH-2010 hayat tablosunun ve %1,8 teknik faizin kullanılması öngörülmektedir.
Ancak bir uyuşmazlıkta uygulanması gereken hesap yönteminin belirlenmesi; kaza tarihi, poliçe tarihi, talebin hukuki niteliği, ilgili mevzuat ve güncel yargı uygulaması birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır.
Bu nedenle aktüerya hesabında “her dosyada aynı formül” yaklaşımını doğru bulmuyoruz.
Trafik kazası sonucunda kişinin hayatını kaybetmesi halinde, yaşamı sırasında kendisinden düzenli olarak destek alan veya destek alacağı kabul edilen kişilerin uğradığı maddi zarar destekten yoksun kalma tazminatı kapsamında değerlendirilebilir.
Bu hesaplamada yalnızca ölen kişinin geliri dikkate alınmaz.
Aynı zamanda;
birlikte değerlendirilir.
SEDDK'da yayımlanan mevcut Genel Şartların Ek-2 bölümünde destekten yoksun kalma hesabının destek ve destekten yoksun kalanların bireysel özelliklerine göre yapılması; TRH-2010 hayat tablosu ve %1,8 teknik faiz kullanılması yönünde hesap esasları yer almaktadır.
Her ölüm dosyasında destek yapısı aynı olmadığından, destekten yoksun kalma tazminatı kişi ve dosya bazında hesaplanmalıdır.
Aktüerya hesaplamasının en önemli değişkenlerinden biri gelir bilgisidir.
Kişinin bordrolu çalışan, serbest meslek sahibi, işletme sahibi, öğrenci, çocuk, ev hanımı veya emekli olması hesaplamada dikkate alınabilecek gelir verilerini ve aktif/pasif dönem değerlendirmesini etkileyebilir.
Bu nedenle yalnızca kişinin söylediği aylık kazanç üzerinden hesaplama yapılması her durumda yeterli değildir.
Dosyanın özelliklerine göre;
incelenebilir.
SEDDK Trafik Sigortası Genel Şartlarının mevcut hesap eklerinde de belgelenmiş gelir ile asgari ücret arasındaki ilişkinin hesaplamada nasıl dikkate alınacağına ilişkin ayrıntılı esaslar bulunmaktadır.
Gelirin yanlış veya eksik değerlendirilmesi, hesaplanan tazminat tutarının doğrudan değişmesine neden olabilir.
Trafik kazasında kusur durumu tazminat hesabının temel unsurlarından biridir.
Aktüeryal olarak hesaplanan zarar ile hak sahibinin talep edebileceği tutar her zaman aynı olmayabilir. Kişinin kazadaki kusurunun bulunması halinde kusur oranının tazminat üzerindeki etkisi ayrıca değerlendirilir.
Bu nedenle aktüerya hesabı hazırlanırken yalnızca mevcut kaza tespit tutanağındaki oranı mekanik şekilde kullanmak yerine, dosyada kusur oranına ilişkin kesinleşmiş veya teknik olarak değerlendirilmesi gereken bir durum bulunup bulunmadığı da dikkate alınmalıdır.
Özellikle kusur oranının değişmesi, hesaplanan tazminat sonucunu doğrudan etkileyebilir.
Bu nedenle aktüerya değerlendirmesi ile Kaza ve Kusur Değerlendirme hizmetinin gerektiğinde birlikte ele alınması önemlidir.
Tazminat hesabında kişinin gelecekteki muhtemel yaşam süresinin belirlenmesi amacıyla yaşam tablolarından yararlanılır.
Türkiye'deki tazminat ve aktüerya uygulamalarında farklı dönemlerde;
gibi yaşam tabloları gündeme gelmiştir.
Ancak bu tablolar birbirinin yerine rastgele kullanılabilecek hesap seçenekleri değildir.
Yaşam tablosunun değişmesi, kişinin bakiye yaşam süresini ve dolayısıyla hesaplanan tazminat miktarını değiştirebilir. Hesaplamada kullanılacak yöntem de yalnızca yaşam tablosundan ibaret olmayıp iskonto veya rant yöntemi gibi diğer teknik unsurlarla birlikte değerlendirilmelidir.
SEDDK'da yayımlanan mevcut Trafik Sigortası Genel Şartlarının sürekli sakatlık ve destekten yoksun kalma hesaplarına ilişkin eklerinde TRH-2010 hayat tablosu ve %1,8 teknik faiz esasları bulunmaktadır.
Bununla birlikte yargısal uyuşmazlıklarda hesap yönteminin belirlenmesi ayrı bir hukuki ve teknik değerlendirme konusudur. Yargıtay kararlarında TRH-2010 tablosunun farklı hesap yöntemleriyle tartışıldığı örnekler bulunduğu gibi, geçmiş dönem kararlarında PMF-1931 ve CSO-1980 tablolarına ilişkin değerlendirmeler de görülmektedir.
Bu nedenle doğru soru “Hangi tablo daha fazla tazminat çıkarır?” değil, “Bu dosyada hangi hesap yöntemi uygulanmalıdır?” olmalıdır.
Evet.
Sigorta şirketi tarafından bir tazminat ödemesi yapılmış olması, hesaplamanın teknik olarak ayrıca incelenmesine engel değildir.
Yapılan ödeme;
bakımından incelenebilir.
SEDDK'da yayımlanan mevcut Genel Şartlarda, sigorta şirketinin sürekli sakatlık veya destekten yoksun kalma ödemesini izleyen 5 iş günü içerisinde ödemeye esas aktüerya raporunu hak sahibine göndermesine ilişkin düzenleme de bulunmaktadır.
Bu rapor mevcut olduğunda, sigorta şirketinin hangi verileri kullanarak ödeme yaptığı daha ayrıntılı biçimde incelenebilir.
Teknik incelemenin amacı her sigorta ödemesinin eksik olduğunu varsaymak değil; hesaplamanın dosyadaki verilere ve uygulanması gereken hesap esaslarına uygun olup olmadığını kontrol etmektir.
Daha önce sigorta şirketinden ödeme alınmış olması da aktüerya incelemesine engel değildir.
Öncelikle yapılan ödemenin;
belirlenmelidir.
Ardından mevcut tıbbi ve teknik bilgiler ile ödeme hesabı karşılaştırılabilir.
SEDDK Genel Şartlarının mevcut Ek-2 ve Ek-3 hükümlerinde de daha önce ödeme yapılmış bir tazminatta uyuşmazlık bulunması halinde, önceki ödeme ile yeniden hesaplanan tutarın karşılaştırılmasına ilişkin esaslar bulunmaktadır.
Ancak daha önce ödeme yapılmış olması kendiliğinden ek tazminat hakkı bulunduğu anlamına gelmez. Bunun belirlenebilmesi için dosyanın teknik ve hukuki açıdan ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Aktüerya hesaplamalarında sonuç yalnızca kullanılan matematiksel formüle bağlı değildir.
Örneğin;
nihai sonucu etkileyebilir.
Bu nedenle yalnızca hesaplama sonucunda çıkan toplam rakama değil, hesaba giren bütün değişkenlere bakılması gerekir.
Aktüerya raporunun teknik olarak denetlenebilir olması da bu nedenle önemlidir.
Trafik kazası ve bedeni zarar dosyalarında aktüerya raporu, hukuki talebin parasal boyutunun ortaya konulmasında önemli bir teknik çalışma alanıdır.
Mevlana; avukat ve hukuk bürolarına dosya bazlı aktüerya hesaplama ve rapor inceleme desteği sunmaktadır.
Bu kapsamda;
konularında teknik çalışma yapılabilir.
Özellikle birbirinden farklı sonuç veren aktüerya raporlarında yalnızca toplam rakamların karşılaştırılması yeterli değildir.
Farkın hangi değişkenden kaynaklandığının ortaya konulması gerekir.
Amaç hukuki görüş veya yargısal sonuç vermek değil; dosyadaki ekonomik zararın hesaplanmasına esas teknik verileri ve hesap yöntemini denetlenebilir şekilde ortaya koymaktır.
Kaza tarihi, kişinin yaşı, gelir durumu, kusur oranı, sağlık kurulu raporu veya ölüm halinde destek ilişkileri gibi hesaplamaya esas bilgiler belirlenir.
Gelir, sakatlık oranı, kusur, yaşam ve çalışma süreleri, destek payları ve varsa önceki ödemeler incelenir.
Kaza tarihi, talep türü ve dosyanın özellikleri dikkate alınarak kullanılacak yaşam tablosu ve hesaplama yöntemi teknik açıdan ele alınır.
Mevcut ve doğrulanabilir veriler kullanılarak hesaplama yapılır.
Sigorta şirketi, bilirkişi veya daha önce hazırlanmış başka bir aktüerya hesabı mevcutsa sonuçlar ve kullanılan veriler karşılaştırılır.
Aktüerya hesabı mevcut verilere göre hazırlanan teknik bir hesaplamadır. Hesap sonucunun sigorta şirketi, hakem heyeti veya mahkeme tarafından aynen kabul edileceğine ilişkin garanti oluşturmaz.
Trafik kazası tazminatında aynı dosya için farklı hesap sonuçlarının ortaya çıkmasının nedeni çoğu zaman matematiksel işlem hatası değildir.
Asıl fark;
gelirin nasıl kabul edildiği, hangi kusur oranının kullanıldığı, hangi sağlık kurulu oranının esas alındığı, yaşam süresinin nasıl belirlendiği, aktif ve pasif dönemlerin nasıl oluşturulduğu veya hangi hesap yönteminin uygulandığı gibi temel varsayımlardan kaynaklanabilir.
Bu nedenle sağlıklı bir aktüerya değerlendirmesinde üç soruya cevap verilmelidir:
Hangi veriler kullanıldı?
Hangi hesap yöntemi uygulandı?
Ortaya çıkan sonuç dosyanın teknik özellikleriyle uyumlu mu?
Mevlana'nın Aktüerya Hesaplama hizmeti bu üç temel sorunun dosya bazında değerlendirilmesine yönelik teknik destek sunar.
Tazminat hesabı; talebin türüne göre kişinin yaşı, geliri, kusur oranı, sürekli sakatlık oranı, çalışma ve yaşam süresi, destek ilişkileri ve uygulanacak hesap yöntemi gibi birçok değişken kullanılarak yapılır. Bu nedenle yalnızca yaş ve maluliyet oranından hareketle kesin bir tazminat tutarı belirlenmesi sağlıklı değildir.
Sürekli sakatlık dosyalarında sağlık kurulu değerlendirmesinde belirlenen ve dosyada esas alınabilir nitelikteki sürekli sakatlık oranı, aktüerya hesabının temel değişkenlerinden biridir. Oranın değişmesi diğer veriler aynı kalsa dahi hesap sonucunu değiştirebilir.
Evet. Hak sahibine yüklenebilecek kusur oranının tazminat üzerindeki etkisi hesaplamada değerlendirilir. Bu nedenle kusur oranındaki değişiklik tazminat sonucunu da değiştirebilir.
Çalışmama durumu tek başına aktüerya hesabı yapılamayacağı anlamına gelmez. Kişinin yaşı, çalışma durumu, dosyanın niteliği ve uygulanması gereken hesap esaslarına göre kullanılabilecek gelir verisi ayrıca değerlendirilir.
Evet. Sigorta şirketinin kullandığı yaş, gelir, kusur, sürekli sakatlık oranı, yaşam tablosu, hesap yöntemi ve diğer değişkenler incelenerek ödeme hesabı teknik olarak kontrol edilebilir.
Evet. Önceki ödeme ve ödemeye esas hesaplama verileri incelenebilir. Ancak yeniden hesaplama yapılması mutlaka ek tazminat çıkacağı anlamına gelmez.
Bunlar yaşam süresinin istatistiksel olarak değerlendirilmesinde kullanılan farklı mortalite veya hayat tablolarıdır. Farklı tablolar farklı bakiye yaşam süreleri ortaya çıkarabileceğinden hesap sonucu da değişebilir. Hangi tablonun kullanılacağı dosyanın kaza tarihi, hukuki niteliği ve uygulanması gereken hesap esaslarına göre değerlendirilmelidir.
TRH-2010, Türkiye'ye ilişkin hayat beklentisi verilerinin kullanıldığı bir yaşam tablosudur. SEDDK'da yayımlanan mevcut Trafik Sigortası Genel Şartlarının sürekli sakatlık ve destekten yoksun kalma hesaplama eklerinde TRH-2010 hayat tablosunun kullanılması yönünde düzenleme bulunmaktadır.
Bir kişinin ölümü nedeniyle onun ekonomik desteğinden yoksun kalan kişilerin maddi zararının bulunması halinde destekten yoksun kalma hesabı gündeme gelebilir. Hak sahipliği ve destek ilişkisinin hukuki değerlendirmesi her dosyanın özelliklerine göre ayrıca yapılmalıdır.
Basit çevrim içi hesaplama araçları yaklaşık fikir verebilir; ancak gelir, kusur, sağlık kurulu oranı, destek yapısı, hesap tarihi, yaşam tablosu ve uygulanacak yöntem gibi dosyaya özgü değişkenleri tam olarak değerlendirmeyen bir hesap kesin tazminat tutarı olarak kabul edilmemelidir.
Trafik kazasını yeni geçirmiş, sağlık kurulu raporunuzu almış veya sigorta şirketinden daha önce bir tazminat ödemesi almış olabilirsiniz.
Dosyanızın bulunduğu aşamaya göre mevcut bilgiler üzerinden;
ön aktüerya değerlendirmesi, tazminat hesaplaması veya mevcut aktüerya raporunun teknik incelemesi yapılabilir.
Avukat ve hukuk büroları için de mevcut bilirkişi veya sigorta şirketi hesapları dosya bazında karşılaştırılabilir.
[Aktüerya Ön Değerlendirmesi Talep Et]
[Mevcut Hesabımı İncelet]
Aktüerya hesaplamaları dosyada mevcut olan bilgi, belge ve teknik verilere göre hazırlanır. Sağlık kurulu oranı, kusur durumu, gelir, hesap tarihi, mevzuat veya yargısal değerlendirmede meydana gelebilecek değişiklikler hesap sonucunu etkileyebilir.
Sunulan aktüeryal teknik değerlendirme herhangi bir tazminat miktarının sigorta şirketi, Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme tarafından kabul edileceği ya da ödeneceği yönünde garanti oluşturmaz. Hukuki hak ve taleplerin belirlenmesi ilgili hukuki değerlendirme kapsamında ayrıca ele alınmalıdır.
Turkish
English
Russian
German
